Available on: 
introduction
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ‘ਮੁਦਾਵਣੀ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੋ ਵਾਰ ਅਤੇ ‘ਮੁੰਦਾਵਣੀ’ ਦੀ ਇਕ ਵਾਰ ਹੋਈ ਹੈ। ‘ਮੁਦਾਵਣੀ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਇਹ ਦੋ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਸਾਹਿਬ (੧੪੭੯-੧੫੭੪ ਈ.) ਦੇ ਰਾਗ ਸੋਰਠਿ ਵਿਚ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੇ ਇਕ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਹੋਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਲੋਕ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੰਨਾ ੬੪੫ ਉਪਰ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਛੇ ਤੁਕਾਂ ਹਨ।
‘ਮੁੰਦਾਵਣੀ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ (੧੫੬੩-੧੬੦੬ ਈ.) ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰੇ ਗਏ ਦੋ ਸਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹੈ। ‘ਮੁੰਦਾਵਣੀ ਮਹਲਾ ੫’ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਉਚਾਰੇ ਗਏ ਇਹ ਸਲੋਕ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੰਨਾ ੧੪੨੯ ਉਪਰ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਲੋਕ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਲੋਕ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਤੁਕਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਲੋਕ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਨਿੱਤਨੇਮ ਦੀ ਬਾਣੀ ‘ਰਹਿਰਾਸ’ ਦਾ ਇਕ ਭਾਗ ਵੀ ਹਨ। ਗਿ. ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਲੋਕ ਅਕਾਰ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਸੰਖੇਪ ਹਨ, ਪਰ ਭਾਵ-ਅਰਥ ਪਖੋਂ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਤੱਤਸਾਰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਵਡਾ ਝਰੋਖਾ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀ ...
