ਥਿਤੀ (ਕਬੀਰ ਜੀ)

ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਟ ਚੱਕਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਸੁਆਸ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਦਸਮ ਦੁਆਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਛੇਵੀਂ ਥਿਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕਦੇ ਨਾਂ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਹੀ ਛੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਭਾਵ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

ਜਦ ਤਕ ਮਨੁਖ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀਆਂ ਉਲਝਣਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਕਰ ਕੇ ਸੁਲਝਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਮਨ ਭਟਕਣਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਵੋ ਕਿ ਇਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ ਪੜ੍ਹਨਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਪੜ੍ਹਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੇ ਅਮਲ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕਾਉ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭਟਕਣ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ।

ਚੇਤਨਾ ਦੀਆਂ ਉਲਝਣਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਦੁਬਿਧਾ ਜਾਂ ਦੁਚਿਤੀ ਮੇਟਣ ਉਪਰੰਤ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖਿਮਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਇਸ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ‘ਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦਾ ਰਹੇ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਬਦਲੇ ਦੇ ਭਾਵ ਵਿਚ ਨਾ ਆਵੇ।

ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਉਪਰ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਵਾਏ ਹੋਏ ਫੋਕਟ ਦੇ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨਾ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਕ ਦੁਖ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀ ਹੈ, ਬਸ ਉਹ ਰੱਬੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਦਾ ਅਪਣਾ ਕੇ ਰਖੇ, ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।