ਥਿਤੀ (ਕਬੀਰ ਜੀ)

ਏਕਾਦਸੀ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਅਤੇ ਦਸ ਦੇ ਜੋੜ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਅੰਕ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਪਦੇ ਵਿਚ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨੁਖ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਟਿਕਾਉ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਮਨੁਖ ਦਾ ਮਨ ਦਸੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੀ ਦੌੜ-ਭੱਜ ਭਾਵ ਭਟਕਣਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਥੇ ਇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਅਰਥ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਇਕੋ ਇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਇਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਭਾਵ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਹੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿਲਾਪ ਵਾਲੀ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੁਰਿਆ ਮਨੁਖ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਜਨਮ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੌਤ ਹੈ। ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਮਨੁਖ ਦੇ ਵਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਏਨੇ ਦੁਖ ਅਤੇ ਤਕਲੀਫਾਂ ਸਹਿਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮੌਤ ਉਡੀਕਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁਖ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੁਰ ਪਵੇ ਉਹ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਅਤੇ ਤਕਲੀਫਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਨ ਦੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੇਹੀ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਦੇਹੀ ਲਈ ਰੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁਖ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚਲੀ ਫਿਕਰਾਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਠੰਢ ਵਰਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਭਾਵ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਿਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਮਨੁਖ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੱਸਦਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਤੁਰਿਆ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇੜੇ ਹੀ ਵਸਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਇਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।