ਸਲੋਕ ਸੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ

ਸੇਖ ਫਰੀਦ

ਇਸ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਦੀਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਇਹ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਹੋਵੇ। ਵਗਦੀ ਨਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਕਿਨਾਰੇ ਖੋਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਢਿੱਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਦੀ ’ਚ ਡਿਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਨਾਰੇ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰੁੱਖ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਢਿੱਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਡਿੱਗ ਕੇ ਨਦੀ ਵਿਚ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰੁੱਖ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਰ ਪਲ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਮੰਡਰਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਝ ਚਿਰ ਲਈ ਵੀ ਧੀਰਜ ਨਹੀਂ ਰਖ ਸਕਦਾ। 

ਇਹੋ ਹਾਲ ਕਿਸੇ ਕੱਚੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਰਖੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਂਡਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇਰ ਤਕ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੱਚੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਾਣੀ ਉਸ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਹੀ ਰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਮ-ਸਿਮ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੇ ਉਪਰੋਕਤ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇ ਕੇ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹੀ ਹਾਲ ਮਨੁਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕੋਲ ਵੀ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੱਚੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਰਖੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਮੌਤ ਦੀ ਦਸਤਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਲ-ਪਲ ਖੁਰ ਰਹੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਰਸਾ ਕੇ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਚੇਤੰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਰਹੇ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਮੰਨ ਕੇ ਸਮਾਂ ਵਿਆਰਥ ਨਾ ਗੁਆਵੇ।