ਸਲੋਕ ਸੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ

ਸੇਖ ਫਰੀਦ

ਪੁਰਾਣੇ ਵੇਲਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਕਸ਼ਟਾਂ ਵਾਲੇ ਢੰਗ ਤਰੀਕੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ’ਤੇ ਢੁਕਾ ਕੇ ਇਕ ਜਗਿਆਸੂ ਦੀ ਮਨੋਵੇਦਨਾ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਤੜਫ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਮਾਰਗ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਕਠਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਇਸ ਤੇ ਚੱਲਣ ਲਈ ਜੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਵੀ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣ ਤਾਂ ਉਹ ਪਿਛੇ ਨਹੀ ਹਟਣਗੇ। ਜਗਿਆਸੂ ਦਾ ਬਸ ਇਕ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਦਰਸ ਹੋ ਜਾਵੇ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਸਲੋਕ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧੂਣਿਆਂ ਵਿਚ ਤਪਾ ਕੇ ਕਸ਼ਟ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹੱਡਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਵਾਂਗ ਸਾੜਨ ਦੀ ਹੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਿਰ ਦੇ ਭਾਰ ਚੱਲ ਕੇ ਕੋਈ ਪੰਧ ਸਰ ਕੀਤਿਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿਲਾਪ ਵਾਸਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਠਨ ਤਪ ਸਾਧ ਕੇ ਕਸ਼ਟ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਗਿਆਸੂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਤਾਂ ਹਰ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮਨੁਖ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਿਚ ਸਮਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਾਹਰੋਂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਦਰੋਂ ਕਿਵੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜੁਆਬ ਅਗਲੇ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।