ਬਾਰਹ ਮਾਹਾ

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ

ਇਸ ਪਦੇ ਵਿਚ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਹੈ। ਰੁਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਏ ਹਨ। ਉਕਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਜਗਿਆਸੂ ਵੀ ਹਰੀ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ’ਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਿਲਾਪ ਬਖਸ਼ ਦੇਵੇ।

ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਫਿਰ ਜਗਿਆਸੂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜੀਵਨ ਪੰਧ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਪੂਰਬਕ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਜਗਿਆਸੂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਭਾਵ ਉਹ ਆਪ ਇਕੱਲਾ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਪੰਧ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

ਫਿਰ ਜਗਿਆਸੂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਪਿਆਰ ਦੇ ਜੋਗ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਅ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਹੋਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪ ਦੇਖ ਕੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਦੇਵੇ। ਇਥੇ ਜਗਿਆਸੂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਜਾਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਾ ਦੇਵੇ।

ਜਿਸ ਜਗਿਆਸੂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਵਸਦਾ-ਰਸਦਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਹਰੀ-ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਸਿਰਫ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੋਝੀ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਹੈ।

ਪਦੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੁਆਰਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਜਗਿਆਸੂ ਦੀ ਸੁਰਤ ਮਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਭਾਵ ਜਿਸ ਨੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ’ਤੇ ਯਕੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।