ਅਲਾਹਣੀਆ (ਮਹਲਾ ੧)

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ

ਇਸ ਪਦੇ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਦਾ ਦੂਤ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਦਬੋਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨੁਖ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧੂੜ ਭਰੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਉਜਾੜ ਅੰਦਰ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਜਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

ਉਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਨਾ ਉੱਥੇ ਰਜਾਈਆਂ ਦਾ ਨਿੱਘ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤਲਾਈਆਂ ਦਾ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖਾਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਫਿਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਪ੍ਰੀਤੀ ਭੋਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੀਣ ਲਈ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਹੈ। ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਰਿਹਾ, ਉਥੇ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਵਸਤਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। 

ਉਥੇ ਜਮ ਨੇ ਗਲ ਵਿਚ ਸੰਗਲ ਪਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਖੜਾ ਸੱਟ ਵੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਘਰ-ਬਾਰ ਦਾ ਸੁਖ-ਅਰਾਮ ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਤਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
 
ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਵੇਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਨੇਕ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਵੀ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿੱਟਾ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਬੇਕਾਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ’ਤੇ ਪਛਤਾਵੇ ਦਾ ਭਾਰ ਹੀ ਏਨਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਪਦੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਨਿਭਦਾ। ਭਾਵ, ਸੱਚ ਹੀ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।