ਅਲਾਹਣੀਆ (ਮਹਲਾ ੧)

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ

ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਮੌਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਲੋਕ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ‘ਅਲਾਹਣੀਆਂ’ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੀ ਇਸ ਅਲਾਹਣੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਦੇ ਵਿਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਿਆਂ ਸੰਸਾਰਕ ਨਾਸ਼ਵਾਨਤਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਦੇ ਵਿਚ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਪਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁਖਾਂ ਦਾ ਹੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਆਉਣਾ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਇਕਾਗਰ-ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸੱਚੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਨੁਖੀ ਜਤਨ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਇਕ ਬਹਾਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਅਲਾਹਣੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪਦੇ ਵਿਚ ਮਾਇਕੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਰੋਣ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਵੈਰਾਗਮਈ ਰੁਦਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।