ਸਲੋਕ ਸੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ

ਸੇਖ ਫਰੀਦ

ਪਿਛਲੇ ਸਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਿਹੋ-ਜਿਹੇ ਮਨੁਖ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਜਿਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਰਨ ਕਿਨਾਰੇ ਪੁੱਜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੋਰ ਤਰਸਜੋਗ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਹਾਲੇ ਤਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਿਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ ਉਹੀ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਅਸਲ ਘਰ ਹੈ। ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਮਨ ਇਸ ਨਿਜ ਘਰ ਵਿਚ ਨਹੀ ਆਵੇਗਾ ਓਨਾਂ ਸਮਾਂ ਰੱਬੀ ਮਿਲਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ।

ਇਸ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਚਕਾਚੌਂਧ ਵਿਚ ਗਵਾਚੇ ਮਨੁਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਇਆ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਬਰ ਵਿਚਾਰੀ ਤਾਂ ਅਵਾਜਾਂ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਹੇ ਇਨਸਾਨ! ਤੂੰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਲ-ਮਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾਂ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੀ ਤੇਰਾ ਅਸਲ ਘਰ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਆਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲੈ। ਭਾਵ ਸੰਸਾਰੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਬੈਠੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਿਆਲ ਵਿਚ ਰਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਦੀ ਇਹ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁਖ ਆਪਣੀ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ ਸਗੋਂ ਰੱਬ ਜੀ ਦੀ ਭਜਨ-ਬੰਦਗੀ ਕਰੇ।

ਕਬਰ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਰਨਾਂ ਤੈਅ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਮਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਡਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਥੇ ਮਨੁਖ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਮਰਨ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਰਨ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਣ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ-ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਅਵੇਸਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਕਈ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਘਰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਕਰਕੇ ਝਾਕ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਬਸ ਬਾਹਰ ਦੀ ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਹੀ ਜੀਵਨ ਵਿਅਰਥ ਗੁਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।