ਸਲੋਕ ਸੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ

ਸੇਖ ਫਰੀਦ

ਇਸ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਨਦੀ ਦੇ ਵਹਿਣ ਜਿਹੇ ਲੰਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਦੁਖਾਂ ਭਰੇ ਦਿਨ ਬੀਤ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਰਾਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੀਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕੰਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਭਾਵ, ਨਾ ਦਿਨੇ ਚੈਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਖ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਥੇ ਸੂਲਾਂ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਿਕਾਰਾਂ ਕਾਰਣ ਬੇਹਾਲ ਹੋਏ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਫਿਰ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸਿਆਣਾ ਮਲਾਹ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜ੍ਹਾ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਕੇ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇੜਾ ਪੱਤਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖਤਰਨਾਕ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀਆਂ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਲਾਹ ਸੁਚੇਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇੜੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਠੀਕ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀਆਂ ਵਿਚ ਘਿਰ ਕੇ ਬੇੜਾ ਡੁੱਬ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਿਲਕੁਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਰੂਪੀ ਮਲਾਹ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਚੇਤੰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਠੀਕ ਰਖੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਬੁਰੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰ ਕੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਥੇ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹਨ। ਬੰਦੇ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬੇੜੀ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਨ ਨੇ ਗੁਰੂ ਰੂਪੀ ਮਲਾਹ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਣ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਰੂਪੀ ਬੇੜਾ ਘੁੰਮਣ-ਘੇਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ ਸਗੋਂ ਕਿਨਾਰੇ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ।