ਸਲੋਕ ਸੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ

ਸੇਖ ਫਰੀਦ

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਉਸ ਇਕ ਕੰਤ ਜਾਂ ਮਾਲਕ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਬਹੁਰੰਗੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸਲੋਕ ਦੀ ਦੂਜੀ ਤੁਕ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਸਭ ਕਾਸੇ ਦਾ ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਜਾਂ ਕੰਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਜੀ ਹੋਈ ਕੁਦਰਤ ਬਹੁਭਾਂਤੀ ਹੈ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਵੰਨਗੀ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਵਾਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਬਹੁਰੰਗੀ ਕੁਦਰਤ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਭਾਂਤੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪ ਵੀ ਬਹੁਭਾਂਤੀ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇਕ ਰੂਪ ਰੰਗ ਤਕ ਸੀਮਤ ਕਰਕੇ ਦੇਖਣਾ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਮਨੁਖ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਲੱਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਕ ਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿਚ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਮਨੁਖ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੋਂ ਵਖਰਾ ਪੇਸ਼ ਆਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਕੋਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਪੇਸ਼ ਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕੋਈ ਮਜਬੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਹੀ ਸੁਭਾਅ ਵਿਚ ਰਹੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਕੋਈ ਮੁਥਾਜਗੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਆਵੇ। ਉਹ ਏਨਾ ਅਜ਼ਾਦ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।

ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸੱਜਣ ਮਨੁਖ ਪ੍ਰਭੂ-ਅੱਲਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ-ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤਵਾਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸੱਜਣ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਉਸ ਰੰਗਾਵਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਸਮਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਲੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਅੰਦਰੋਂ ਇਕਰੰਗ, ਉਕਤਾਹਟ ਅਤੇ ਨੀਰਸਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਹਸਤੀ ਸਚਿਆਰੇ ਗੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।