ਬਾਣੀ ਮਹਲਾ ੯ - ਰਾਗ ਗਉੜੀ

ਗੁਰੂ ਤੇਗਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਉਸ ਮਨੁਖ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਲਾਚਾਰ ਹਾਲਤ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਮਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਮਨ ਵੇਦ, ਪੁਰਾਣ ਆਦਿ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧ-ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਮਾਰਗ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਰੱਤੀ ਭਰ ਹਰੀ-ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਗੁਣ-ਗਾਇਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹੀ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਥਾਈ ਭਾਵ ਹੈ।

ਫਿਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮਨ ਦੁਰਲੱਭ ਮਨੁਖਾ ਦੇਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਵਿਅਰਥ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਜਗਤ ਪਦਾਰਥਕ ਲੋਭ-ਲਾਲਚ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ-ਬੀਆਬਾਨ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਨ ਰੁਚੀ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਮਨੁਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਤੇ ਬਾਹਰ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮਨੁਖ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਫਿਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਵਿਕਾਰਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਭੂ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।