ਮਹਲਾ ੫ ਗਾਥਾ

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ

ਮਨੁਖੀ ਮਨ ਵਿਚ ਲਾਲਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮਾਨਾ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫਤਿ ਕਰੇ, ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰੇ ਤੇ ਜੱਸ ਗਾਵੇ। ਜਦਕਿ ਦਸਤੂਰ ਇਸ ਦੇ ਐਨ ਉਲਟ ਹੈ। ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ’ਤੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਈਮਾਨ ਤੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਬਦਖੋਈ ਨਾ ਕਰੇ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ਰੀਫ ਦੀ ਕੋਈ ਨਿੰਦਿਆ ਨਾ ਕਰੇ। ਬਲਕਿ ਝੂਠੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੱਚਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਸਲੋਕ ਵਿਚ ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਇਸ ਬੁਰੇ ਦਸਤੂਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਮਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕੋਈ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਬਦਖੋਈ ਕਰਦਾ ਰਹੇ, ਅਖੀਰ ਸੱਚ ਸੌ ਪਰਦੇ ਪਾੜ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ‘ਕੂੜ ਨਿਖੁਟੇ ਨਾਨਕਾ ਓੜਕਿ ਸਚਿ ਰਹੀ॥’

ਅਜਿਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਮਿੱਤਰ ‘ਸੱਚ’ ਉੱਤੇ ਅਟੱਲ, ਅਡਿਗ ਅਤੇ ਅਮੁੱਕ ਯਕੀਨ ਰਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਏਨੇ ਪੂਰਨ ਪੁਰਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡੋਲਦੇ ਨਹੀਂ। ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸਦੀਵੀ ਮਿੱਤਰ, ਅਜਿਹੇ ਅਡੋਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਰ ਦੁਖ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਸਾਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਜਹੇ ਭਵਜਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।