ਮਹਲਾ ੫ ਗਾਥਾ

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ

ਘਰ ਕੇਵਲ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਬਲਕਿ ਉਦੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਵਿਚ ਸੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਜੀਅ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਤਿ-ਚਿਤ, ਉਦਾਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮੰਦਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸੱਚ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਰਤਨ ਬਣ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਮੰਦਰ ਸੋਹਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧਰਮਸਾਲ ਜਿਹੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਜੱਸ ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਦੀ ਲਗਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਉਹੀ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਖ਼ੁਦ ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ਼ ਗੋਵਿੰਦ (ਪ੍ਰਭੂ) ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪੌਰਾਣਕ ਧਾਰਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚੌਥੇ ਆਸ਼ਰਮ ਅਰਥਾਤ ਸਨਿਆਸ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਨਸੀਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਚਰਣ ਵਿਚ ‘ਹਸੰਦਿਆ ਖੇਲੰਦਿਆ ਪੈਨੰਦਿਆ ਖਾਵੰਦਿਆ’ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਮਸਾਂ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਚਰਣ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।