ਮਹਲਾ ੫ ਗਾਥਾ

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ

ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆਂ ਜਲ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਦਾ ਭੈ ਆਉਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਭਵਜਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਇਨਾਤ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਦਾ ਖਿਆਲ ਵੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਰਥਾਤ ਭਵਜਲ ਪਾਰ ਕਰਨ ਜਿਹਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਡਰ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਦੁਨਿਆਵੀ ਪਧਰ ’ਤੇ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਕੇਵਲ ਰੱਬ ਦਾ ਡਰ ਹੀ ਇਸ ਡਰ ਦਾ ਹੱਲ ਹੈ। ਰੱਬ ਦਾ ਡਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।

ਭਾਵਨੀ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰੇਮ, ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਿਖਰ ਅਹਿਸਾਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਕੁਠਾਲੀ ਵਿਚ ਢਲ ਕੇ ਕੁੰਦਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਸਾਡੇ ਅਹਿਸਾਸ ਵਿਚ ਉਤਰ ਕੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਹਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਡੀ ਆਸਥਾ ਅਰਥਾਤ ਭਾਵਨਾ ਵਿਚ ਢਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਸਥਾ, ਅਹਿਸਾਸ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਜਿਹਾ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਵਡੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਾਧ-ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਥੇ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਡਰ ਸਤਾਉਂਣੋ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।