ਬਾਣੀ ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ

ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਵੀ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੰਡਲਨੀ ਜੋਗ ਮਤ ਵਿਚ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਇੜਾ, ਪਿੰਗਲਾ ਅਤੇ ਸੁਖਮਨਾ ਨਾਮਕ ਨਾੜੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਨਾੜੀਆਂ ਦਸਮ-ਦੁਆਰ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਇਕ ਥਾਂ ਹੀ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਹੀ ਜਗਿਆਸੂ ਲਈ ਉਹ ਸੰਗਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਆਤਮਕ-ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸੰਗਮ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਝਾਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

ਫਿਰ ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਬ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨ ਨਾੜੀਆਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ, ਭਾਵ ਦਸਮ-ਦੁਆਰ ਹੀ ਉਹ ਅਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਨਿਰੰਕਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਪਤਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਆਤਮ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵਿਰਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਕੋਈ ਸਥੂਲ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।

ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਤਕ ਜਦ ਜਗਿਆਸੂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਰੰਜਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ ਹੀ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਅਸਥਾਨ, ਭਾਵ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਥੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ? ਫਿਰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਹੀ ਅਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਬਾਣੀ ਦੀ ਬਰਕਤ ਨਾਲ ਅਨਹਦ ਨਾਦ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਇਕ ਸੰਗੀਤਮਈ ਖੇੜਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਉਹ ਅਸਥਾਨ ਅਥਵਾ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰਮਾਂ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ, ਭਾਵ ਜਗਿਆਸੂ ’ਤੇ ਪ੍ਰਾਕਿਰਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਤੱਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਗੁਰੂ ਕੋਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਸੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਉਹ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁਖ ਦੇ ਮਸਤਕ ਵਿਚ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਰਸ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਬਰਸਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ ਮਨ ਭਿਜ-ਭਿਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
 
ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਇਸ ਕਲਾ ਦਾ ਭੇਤ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਓ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਜੁਗਤ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਮਨ-ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸੂਝ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਇਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ।

ਮਨੁਖ ਦੀ ਦੇਹੀ ਦੇ ਸਿਖਰ, ਭਾਵ ਸਿਰ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਹੱਟ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਹੱਟ ਅੰਦਰ ਇਕ ਆਲਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਮਹਾਨ ਪੂੰਜੀ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ। 

ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸੌਂਦਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਆਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਸੌਂਦਾ। ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਏਨਾ ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਰਜੋ, ਤਮੋ ਤੇ ਸਤੋ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭਵਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
 
ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਬੀਜ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਇਧਰ ਉਧਰ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ ਮਨ ਵੀ ਫਿਰ ਉਲਟ ਕੇ ਸੁੰਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਇਸੇ ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਜਿਹਾ ਮਨੁਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੇਤੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੰਦਾ। ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੰਜੇ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਰਖਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਮਨੁਖ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੇਤੇ ਰਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਮਨ ਅਤੇ ਤਨ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 

ਉਹ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਰੂਪ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਸਕਦਾ ਉਹ ਮਾਇਕੀ ਰਸਾਂ ਵਿਚ ਖਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਜੂਏ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਬੁਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰਾ ਦਾ ਮੂਲ ਸੋਮਾਂ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ, ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਪਲਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਜਿਹਾ ਸੂਰਬੀਰ ਮਨੁਖ ਜੋ ਜਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਜਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾਂ ਵਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਏਨਾ ਖਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬਚਨ-ਬਿਲਾਸ ਕਰਨ ਲਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 

ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਦੀਪਕ ਬਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਹਨੇਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਅਨੰਤ ਪੱਤੀਆਂ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣ। ਭਾਵ, ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸਰਬ ਕਲਾ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਭੂ ਸਿਰਫ ਆਪ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੇ ਬਗੈਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਏਨਾ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁਖ ਦੇ ਮੋਤੀ ਜਿਹੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰਤਨਾ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਿਚ ਪਰੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ, ਤੁੱਛ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਉਸ ਹਸਤੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਪਦਮ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹੀਰੇ ਸਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ ਉਸ ਦੇ ਆਭਾ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਨੂਰ ਝਲਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਬੜਾ ਹੀ ਮਨਮੋਹਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਨਿਰੰਕਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਆ ਵਸਦਾ ਹੈ। 
 
ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਏਨਾ ਵਿਸਮਾਦਜਨਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਰਬ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਅਨਹਦ-ਨਾਦ ਸੁਣਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਮਾਨੋ ਚੌਰ ਝੁੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੰਖਾਂ ਦੀ ਘਣੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕੀਤਿਆਂ ਅਜਿਹਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵ, ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਨਾਮੋ- ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਭਗਤ ਬੇਣੀ ਜੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਬ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਜਾਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਕਤ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਪਰੋਕਤ ਕਰਾਮਾਤ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ।